Ik had geen eerdere ervaring met dit systeem. Zou het werken? Hebben mensen daar afkeer voor? Geen idee, maar dit leek mij een mooi experiment om erachter te komen. Binnen 24 uur kwam de eerste tweet met kritiek.

Erg benieuwd naar gratis e-book datajournalistiek @JerryVermanen, maar betaal liever achteraf met tweet goo.gl/NjpGf

— Jean-Paul Horn (@JeanPaulH) May 9, 2012

Dat vroeg om een oproep via Twitter:

Vinden mijn volgers het vervelend om vooraf te Twitteren dat je mijn e-book downloadt? Lijkt me interessante followup-blog. #dtv

— Jerry Vermanen (@JerryVermanen) May 9, 2012

Vooraf

Flink wat mensen stuurden daarvoor al een tweet waarin ze aangaven dat ze het een leuk idee vonden.

Leuk idee. Pay with a tweet : Download hier een gratis e-book over datajournalistiek van @JerryVermanen:goo.gl/NjpGf

— Niels Loeffen (@NielsLoeffen) May 8, 2012

E-book over datajournalistiek van NU-datajournalist @JerryVermanen, voor de pittige prijs van 1 tweet goo.gl/NjpGf

— Rolf Kleef (@rolfkleef) May 8, 2012

Die @JerryVermanen speelt voor uitgever. Download zijn gratis e-book over datajournalistiek! goo.gl/ruuZC

— Herwin Thole (@herwinthole) May 8, 2012

Na de oproep: positief

Na de oproep kreeg ik aardig wat reacties. De uitkomst: verdeeld. Sommige volgers hebben er absoluut geen moeite mee om vooraf de link te tweeten. Kort samengevat: het e-book is gratis, dus dit is het minste dat je kunt doen.

@JerryVermanen voor wat hoort wat

— Raj Rozendaal (@RajRozendaal) May 9, 2012

@jerryvermanen nee, is minste dat je in ruil kan doen plus je kunt t ook weer weghalen als je t echt niet wilt #paywithatweet

— Thomas Boeschoten(@boeschoten) May 9, 2012

@JerryVermanen Persoonlijk vind ik ‘t niet zo’n probleem, op ‘t vluchtige Twitter, sommigen denken daar anders over boekeman.blogspot.com/2011/05/pay-wi…

— David Graus (@dvdgrs) May 9, 2012

@JerryVermanen vind ik niet (heel) vervelend. Maar ik wil wel weten WAT er getweet gaat worden.

— Rob Ramaker (@robramaker) May 9, 2012

Na de oproep: kritisch

Die laatste is een mooie bruggetje naar de kritiek. Want ja, wat wordt er eigenlijk verstuurd? Waarom zou je zo’n vooraf opgestelde tweet – die je overigens zelf kunt aanpassen – naar al jouw volgers versturen voordat je het boek überhaupt hebt gedownload? En hoeveel waarde heeft zo’n tweet nou daadwerkelijk?

@JerryVermanen Ja. Ik wil dolgraag van de daken tweeten dat je boek geweldig is als ik het heb gelezen, maar vooraf vind ik zo lame @erwblo

— Jean-Paul Horn (@JeanPaulH) May 9, 2012

@JerryVermanen @JeanPaulH ik wel. Veel waardevoller als we tweet sturen na lezen.

— erwin blom (@erwblo) May 9, 2012

@JerryVermanen Ik wil liever dat tweeps ‘t over mijn e-book hebben omdat ze het goed vinden (= dus eerst lezen) ipv omdat ze ‘t downloaden.

— Winny de Jong (@winnydejong) May 9, 2012

@JerryVermanen Ik houd niet van dat soort acties. Meestal tweet ik, download ik en verwijder ik tweet weer.

— Elger van der Wel (@elger) May 9, 2012

@JerryVermanen Als ik enthousiast ben tweet ik wel, maar bepaal dat graag zelf.

— Elger van der Wel (@elger) May 9, 2012

Conclusie: groter bereik, minder waarde

Mijn conclusie uit bovenstaande: mijn e-book heeft dankzij Pay with a Tweet ontzettend veel mensen bereikt, maar ik heb effectief gezien weinig aan de reacties die ik via Twitter krijg. Mensen zijn achteraf niet geneigd om te laten weten wat ze van het e-book vinden, omdat ze al eerder verplicht moesten tweeten. De reacties die je vooraf krijgt, zijn minder spontaan. Het e-book komt dus bij meer mensen terecht, maar de meest trouwe volgers doe je tekort.

Het is een probleem dat je op een veel grotere schaal ziet bij mediabedrijven: zodra ze een groter bereik hebben, wordt de communicatie onpersoonlijk en hebben tweets minder waarde. Het wordt ironisch zodra je dat ook bij ‘socialmedia-predikanten’ ziet: personen die de voordelen van Twitter prediken, maar nooit op mentions reageren. Je kunt het je wel voorstellen als je 1000+-volgers hebt, maar dat hoor je nooit in hun keynotes.

Uit de statistieken blijkt ook al dat veel mensen een methode om Pay with a Tweet weten te vinden. Het boek is immers vaker gedownload dan de tweet is verstuurd. Blijkbaar is het de moeite waard om er een weg omheen te bedenken. Lijkt me een goed teken.

Na een week is het dus wel leuk geweest met Pay with a Tweet. Vanaf vandaag is het e-book gratis te downloaden, zonder verplicht te tweeten. De betaalknop is vervangen door een directe link naar het ePub-bestand (klik hier, rechtermuisknop, opslaan als). Experiment geslaagd: een week lang veel mensen bereikt en ook nog een wijze les geleerd.

Workshops

Spending stories

Door: Liliana Bounegru, Lucy Chambers, Friedrich Lindenberg

Getting stories from data

Door: Caelainn Barr, Liliana Bounegru, Lucy Chambers, Steve Doig

Making data pretty

Door: Liliana Bounegru, Lucy Chambers, Dan Nguyen, Simon Rogers

Information wants to be free

Door: Liliana Bounegru, Heather Brooke, Lucy Chambers, Helen Darbishire, Steve Doig

Panel discussions

You too can be a data journalist

Door: Caelainn Barr, Liliana Bounegru, Lucy Chambers, Mirko Lorenz, Dan Nguyen, Aron Pilhofer, Simon Rogers

Presentation shortlist Data Journalism Awards

Door: Bertrand Pecquerie, Aron Pilhofer, Wilfried Reutten

How can data journalism save your newsroom

Door: Caelainn Barr, Liliana Bounegru, Lucy Chambers, Mirko Lorenz, Dan Nguyen, Aron Pilhofer, Simon Rogers

News and numbers: from CAR to data journalism

Door: Liliana Bounegru, Lucy Chambers, Sarah Cohen, Steve Doig, Aron Pilhofer, Simon Rogers, Elisabetta Tola

Daar ga ik iets aan veranderen. Ik ga experimenteren met ‘self-publishing’: ik heb een e-book gemaakt, geef het gratis weg en zie wel wat er uit volgt. Het enige wat ik van je vraag, is om te betalen met een tweet of Facebook-bericht. Laat weten dat je mijn boek gratis leest, zodat anderen hier ook van horen.

Wat heb je nodig om dit boek te lezen?

• Een e-reader
• Bovenstaand boek (in epub-formaat)
• Voor sommige e-readers een programma zoals Calibre om epub naar bijvoorbeeld Kindle om te zetten.
• Hier staat uitgelegd hoe je een ePub op een iPad kunt lezen

@jerryvermanen Op iPad kan je een ePub direct laten openen in iBooks, vraagt-ie om bij downloaden. Is makkelijker dan in link beschreven

— GertJan Kuiper (@GertJan) May 9, 2012

Ik heb mijn e-book overigens met Sigil opgemaakt. De betaalknop is van Pay With a Tweet.

EDIT: De Pay With A Tweet-knop is verwijderd. Lees hier waarom.

Je kunt het e-book nu hier (rechtermuisknop, opslaan als) downloaden.

De aankomende jaren blijf ik dit e-book uitbreiden en aanvullen. Zodra ik een nieuw artikel heb gepubliceerd over datajournalistiek, probeer ik het zo snel mogelijk in een volgende versie te verwerken.

Via bovenstaande link plaats je een bericht op Twitter of Facebook waarin staat dat je dit gratis e-book downloadt. Hierin staat een link naar deze post, waardoor je jouw volgers ook wijst op dit boek. En ach, wie weet krijg je dit e-book wel via-via. Plaats dan zelf even een berichtje op Twitter of Facebook. Wel zo aardig.

Het enige wat ik van je vraag, is om je aan de Creative Commons BY-NC-SA licentie te houden: je mag dit boek delen en remixen voor niet-commercieel gebruik als je verwijst naar het origineel en je het product onder dezelfde licentie vrijgeeft.

Ten slotte: laat weten wat je van het e-book en deze publicatiewijze vindt. Laat hieronder een comment achter, mail me op jerryvermanen@gmail.com of spreek me aan via Twitter.

De insteek van deze serie is de aanstelling van Jelle Kamsma bij NU.nl. Vanaf dat moment werd journalistiek Nederland namelijk wakker geschud met een term die ze nog niet eerder kende. Wat speelde daaraan vooraf, wat heeft het teweeg gebracht en hoe kijken we nu tegen datajournalistiek aan?

Het resultaat: een artikel in het magazine 609 – Media En Cultuur en een serie van vier artikelen op De Nieuwe Reporter.

Voordat je hieronder verder leest: zou je deze serie in een uitgebreide versie als digitaal boek willen lezen? Bij voldoende aanhang ga ik dit jaar verder aan de slag met deze serie. Meer achtergrondinformatie en uitgebreidere interviews.

Het doel: de geschiedenis van Nederlandse datajournalistiek in kaart brengen en experimenteren met het publiceren van digitale boeken. En omdat het leuk is om te doen, uiteraard.

• Aflevering 1: Datajournalistiek, al eeuwenoud

  

  Wikileaks maakte datajournalistiek tot een buzz-woord. Moesten we dat niet allemaal gaan doen? Maar data verwerken om nieuws te maken is al eeuwenoud. De Angelsaksische landen kunnen bijvoorbeeld bogen op een rijke traditie. In deze eerste aflevering: het ontstaan van datajournalistiek in vogelvlucht.
  Lees verder

• Aflevering 2: De grauwe overgangsfase van datajournalistiek in Nederland

  
  De Angelsaksische voorbeelden van datajournalistiek, zoals geschetst in het eerste deel van deze serie, kregen in Nederland slechts sporadisch navolging. Enkele “believers” predikten een glorieuze toekomst voor het genre, maar de opkomst van datajournalistiek in Nederland verliep schoorvoetend.
  Lees verder

• Aflevering 3: Wat is er aan datajournalistiek in Nederland?

  
  Enkele ‘believers’ predikten een glorieuze toekomst voor datajournalistiek, maar eerst moesten nog heel wat hindernissen genomen worden. Langzaamaan begint het genre in Nederland nu echter op te bloeien.
  Lees verder

• Aflevering 4: ‘Nederland heeft een dataprimeur nodig’

  
  Langzaamaan begint het besef door te dringen dat datajournalistiek de komende jaren steeds belangrijker zal gaan worden. Wat moet er gebeuren om deze tak van journalistiek echt door te laten breken? In de laatste aflevering van deze serie: De toekomst van datajournalistiek.
  Lees verder

Aggregatie: voor veel journalisten heeft die term een nare smaak. Content stelen en in ruil daarvoor een verwijzing naar je website krijgen. Afgelopen week werd in Utrecht een debat georganiseerd, waar ik helaas niet bij kon zijn. Hoewel ik er eigenlijk ook helemaal geen zin in had. Volgens mij gaat die ‘welles, nietes’-discussie geen kant op zolang we over twee totaal verschillende mediaprincipes spreken: de internet- en papieren logica.

Maar zolang je je bestolen voelt, blijf je aan je oude waarden vasthouden. Daarom zijn er voor nieuwsorganisaties – voor zover ik kan bedenken – drie oplossingen die verder gaan dan klagen: procederen, een API aanbieden of zelf aggregeren.

‘Aggregeren is gebruik maken van het werk van een ander zonder dat die ander daar toestemming voor heeft gegeven en zonder dat hem daar een vergoeding voor wordt geboden’, aldus Marnix Kreyns van Koninklijke BDU in het artikel ‘AGGREGEREN GAAT TEN KOSTE VAN LOKALE MEDIA’.

Het was zijn reactie op de post AGGREGATIE, OMDAT HET MOET van Dichtbij-hoofdredacteur Bart Brouwers, een fervent aggregator. ‘Een belangrijk principieel verschil tussen aggregatie en diefstal is dat bij aggregatie de eigenaar gewoon in bezit blijft van zijn eigendom. Het wordt niet fysiek gestolen, het wordt digitaal gekopieerd’, zegt Brouwers.

Deze discussie maakte een gevoel in mij los dat ik een week daarvoor ook al had. Henk van Ess gaf een treffende samenvatting daarvan:

@JerryVermanen @herwinthole @schellevis yup. De paardenmenner die een felle discussie voert met de autofabrikant

— Henk van Ess (@henkvaness) April 6, 2012

Er is namelijk een verschil tussen het verwijzen naar en hosten van content. In de dagen voor het internet bestond dat verschil niet. Natuurlijk, je kon verwijzen naar de papieren editie van de concurrent, maar de lezer moest dan direct naar de winkel om te snappen waar je naar verwees. Of je kon het artikel in je eigen woorden publiceren, maar dat is aggregeren op een veel slinksere manier. Dat gebeurt nu ook nog dagelijks in de papieren krant. Wat dat betreft werkt het internet volgens een veel eerlijker principe: je kunt via een URL naar je bron verwijzen.

(Helaas aggregeren sommige website wel via de slinkse methode door artikelen te copypasten en zonder vermelding te publiceren. Dat is achterbaks en smerig, maar de nette manier van aggregeren krijgt daardoor wel een slechte naam. Tot zover deze kanttekening.)

Copyright vs. Copyleft

Het is een idioot idee om met de maatstaf van het papieren tijdperk alle digitale media te beoordelen. Om even het verschil aan te geven tussen de papieren logica – quote hieronder van Marnix Kreyns uit het eerder genoemde artikel – en internetlogica – de documentaire RIP: A Remix Manifesto.

Natuurlijk kent de werkelijkheid meer dimensies dan alleen de juridische. Het internet hangt van links en aggregaties aan elkaar. Maar dan nog meen ik dat je als Nederlandse uitgever wel zeer fatsoenlijke argumenten moet hebben om het werk van je collega’s en concurrenten te kopiëren zonder hun toestemming en zonder hen daar een vergoeding voor te geven.

Aan de ene kant een enorm starre houding: ik schrijf iets dat op één locatie wordt gepubliceerd en daar mag niemand aan tornen. Koop deze krant en bezoek deze site, maar de creatieve investering moet aan die locatie gebonden blijven.

Aan de andere kant wordt de vrijheid van creativiteit aangemoedigd: elk idee is sowieso afkomstig van een andere locatie, dus waarom bouwen we daar kunstmatige muren omheen? Juist door het combineren van verschillende ideeën bouwen we onder meer aan een beter geïnformeerde samenleving. Dit verschil in opvatting over de vrijheid van content wordt ook Copyright vs. Copyleft genoemd.

Naast dat het auteursrecht in de huidige formulering op internet geen klap waard is – zoals Marnix Kreyns het uitlegt mogen de kranten niet in Google News worden opgenomen en mag je geen Facebook-post van een artikel plaatsen – is een beroep op fatsoen nogal vreemd.

Elkaar uitmaken voor rotte vis is onfatsoenlijk. Maar het toepassen van internetlogica op een nieuwsorganisatie… tja, wat is daar op tegen? Het gebeurt binnen de grenzen van de wet en – belangrijker! – er wordt daadwerkelijk geïnnoveerd in de krantenwereld. Volgens mij is ook een nieuwsorganisatie een onderneming. Je probeert beter, slimmer en sneller te zijn dan je concurrent. Daarom ben ik nu wel klaar met het klagen over aggregatie.

Procedeer, API of agregeer

Met het huidige auteursrecht in de hand kom je gewoon niet verder. Of toch wel? Nou ja, zie daar oplossing 1 voor uitgevers die zich benadeeld voelen. Stap naar de rechter en haal je gelijk. Een goed rechtsysteem rekt ook mee met de tijd. Politici en rechters maken zich daar druk over, maar als je gelooft dat je in je recht staat, moet je dat proberen te krijgen.

Maar het woord fatsoen viel al eerder. Je gelijk proberen te halen in een zakelijk conflict via een juridische procedure is zelden fatsoenlijk. Bied desnoods een API aan, waarin je aan je concurrent aangeeft wat er wel en niet mag worden gebruikt van jouw website.

Voor de leken: een API is een soort ‘gentlemen’s agreement’ waarin je aangeeft welke delen van jouw content voor concurrenten of partners beschikbaar zijn om op verder te bouwen. Zie ook onderstaande presentatie van Anne Helmond over API’s.

Dat houdt alsnog niemand tegen om naar je website te gaan om tekst te Ctrl+C, Ctrl+V’en, maar met een API sta je een stuk sterker in je schoenen. Je laat zien dat je de nieuwe digitale werkelijkheid snapt en goede wil toont om met anderen te delen.

Ook geef je aan waar je grenzen liggen – de eerste zoveel woorden van een artikel, altijd een URL, alleen deze foto’s, etc. – en kun je eventueel later nog stennis schoppen als iemand zich daar niet aan houdt. Voor Twitter, Google, Facebook en andere nieuwemediabedrijven is de API onmisbaar geworden in hun succesformule. Geen ondoordringbare muren om content, maar delen binnen duidelijk gestelde regels.

Maar als je niet zeker bent van je rechtspositie en/of bang bent voor een API, is er altijd nog optie 3: zelf gaan aggregeren. ‘Cover what you do best and link to the rest’, blogde Jeff Jarvis al eens. En wat mij betreft is dat de succesfactor voor alle geslaagde internetbedrijven: concentreer je op één ding, word daar heel goed in en laat de rest aan een ander over.

Brouwers gaf daar zijn eigen draai aan en vertaalde het iets praktischer:

Als het verstandig wordt ingezet, kan aggregatie namelijk het kluitjesvoetbal waar de journalistiek zich nogal eens schuldig aan maakt, een halt toeroepen. [...] Wie die misplaatste trots (“een verhaal over dit onderwerp is pas echt goed als onze redactie erover heeft geschreven“) overboord kan gooien, kan zich richten op onderwerpen die nu nog niet of nauwelijks gecoverd worden. Neem respectvol over wat een ander al goed doet en concentreer je zelf op een nieuw, onbegaan pad. Een redactie die slim aggregeert, creëert voor zichzelf de ruimte om veel unieker te zijn dan nu beweerd wordt.

Het zal mij benieuwen welke opties de nu nog klagende uitgevers kiezen. Er is namelijk ook nog optie 4: niets doen. Maar dan vrees ik dat het UWV dan over een paar jaar wordt omgebouwd tot het nieuwe journalistencafé.

Vooraf leek het een mooie aanzet om mijn hobbyproject – data verzamelen en analyseren van de Academy Awards – een flinke boost te geven. Na vier cursusavonden datajournalistiek heb ik mijn certificaat op zak en ben ik een heel eind gekomen met mijn onderzoek. Helaas geen complete dataset en geen visualisatie, maar wel een aantal leerpunten. Welke drie dingen heb ik tijdens vier avonden cursus opgestoken?

Ik ga de aankomende tijd mijn dataset met alle genomineerden en winnaars van de Academy Awards in de categorie Best Motion Picture verder aanvullen. Zonder deze cursus had ik het waarschijnlijk nog steeds uitgesteld om hiermee te beginnen. Nu heb ik een mooi begin gemaakt aan een tof hobbyproject. Ook heb ik een aantal hele handige tools ontdekt, zoals CometDocs en de Chrome extension Scraper.

De aankomende maanden zoek ik nog naar een paar goede cursussen qua programmeren. Wat wil ik precies weten?

Naar aanleiding van mijn voorgaande drie blogs (aflevering 1, 2 en 3) heb ik al hele goede tips gekregen. Maar weet je een goede cursus die aan bovenstaande voldoet, dan hoor ik dat graag.

Het einde van de cursus datajournalistiek nadert. Mijn spreadsheet met genomineerden en winnaars van de Academy Awards in de categorie Best Motion Picture begint al redelijk vorm te krijgen. Alleen één dilemma: ik moet ontzettend veel informatie handmatig invoeren of leren programmeren.

Maar allereerst naar de derde cursusavond. Eugene Tjoa gaf een presentatie over visualisatie: wat werkt, waarom werkt dat en hoe kun je dat in jouw voordeel laten werken?

Een tip heb ik met een flink uitroepteken ervoor op mijn notitieblok geschreven: Kies één verhaal. Dat klinkt als een open deur, maar in veel datajournalistieke verhalen werken de kop, het verhaal en de visualisatie niet met elkaar samen. Je maakt het voor jezelf en de lezers een stuk eenvoudiger als je een aspect neemt en daar een verhaal omheen bouwt. “En kies eventueel nog een ander detail om erbij te vertellen”, aldus Tjoa.

Daarom specificeer ik mijn onderzoek uit het eerste blog naar één onderwerp: de releasedatums van films ten opzichte van de uitreiking van de Academy Awards. Mijn vermoeden is namelijk dat Oscar-winnaars hun film op een strategisch moment in de bioscoop laten draaien om zo’n gouden beeldje in de wacht te slepen.

Maar goed, mijn dataset is nog niet compleet. Ik heb al een aantal films handmatig voorzien van een releasedatum, maar voor 490 titels is dat iets te gortig. Ik moet het zien te automatiseren.

Via deze onofficiële IMDB-API kan ik informatie vrij netjes oproepen. Het probleem is echter nog steeds dat ik voor 490 films een oproep moet doen. Ik heb Eugene Tjoa en Bas Broekhuizen om hulp gevraagd om aan de hand van de lijst met films een herhaaldelijke oproep te doen bij die API: Oproep voor film A, informatie film A wordt in spreadsheet opgeslagen, oproep voor film B, etc.

Dankzij een tip via Twitter ben ik ook al iets dichter bij de oplossing gekomen. Maar toch, voor een niet-programmeur is dit echt heel erg pittig.

@JerryVermanen Als je filmnamen in spreadsheet hebt staan, zou je per film requestkunnen doen en JSON-respons inlezen ramblings.mcpher.com/Home/excelquir…

— Willy Bakker (@FrieseWoudloper) februari 21, 2012

Maar goed, stel dat ik straks al mijn data heb, dan weet ik in ieder geval al hoe ik het ga visualiseren. Ik heb een paar opties (hier en hier) die teveel programmeerwerk vergen.

Waar ik wel voor ga: een mooie dashboard in Tableau. Met de kleine dataset die ik nu heb kan ik in ieder geval een werkend prototype maken.

Het gaat mij voor de laatste les waarschijnlijk niet meer lukken om de dataset compleet te krijgen. Jammer! Maar als iemand suggesties heeft voor een goede basiscursus programmeren (voornamelijk gericht op API’s aanroepen) die ik hierna kan volgen, graag! Beloning voor de gouden tip: Eeuwige dank + een eervolle vermelding in het laatste blog.

Vorig jaar ben ik begonnen met datajournalistiek door het opstarten van RegioHack: een hackathon waarin journalisten en programmeurs samenwerken om verhalen uit datasets te maken. Daarnaast ben ik met collega Raymond Korse in wooncorporaties in Oost-Nederland gedoken.

Dat heb ik nu een jaar lang naast mijn reguliere werk gedaan. Binnenkort mag ik dus fulltime bij de grootste nieuwssite van Nederland met datajournalistiek aan de slag. Hoera!

De onvermijdelijke vraag van familie en vrienden – wellicht collega’s – die ik te horen krijg: ‘Wat doe je als datajournalist?’

Heel simpel: verhalen maken door digitale informatie te vinden, analyseren, bewerken en visualiseren. De hoeveelheid aan data op het internet is gigantisch, en geloof me, dat wordt echt niet minder. Elke dag worden 2,5 quintiljoen (tien tot de macht dertig) bytes aan data gegenereerd.

Datajournalistiek is traditionale journalistiek met nieuwe middelen.

Oude wijn in nieuwe zakken? Het zal best dat er flink wat sceptici rondlopen die datajournalistiek een hype vinden. Waarschijnlijk zijn er ook voldoende journalisten die het liefst op een typemachine werken, Twitter verafschuwen en internet maar eng vinden.

Simon Rogers, datajournalist bij The Guardian en schrijver van het boek Facts are Sacred: The power of data, sloot pas een interview (op De Nieuwe Reporter en mijn eigen site) af met de volgende woorden:

If you wanna go and say it’s a hype, go right ahead. We will take the traffic and the stories. Thank you.

Hear, hear!

NU.nl heeft de geweldige ambitie om meer eigen nieuws te maken. Door in datasets te graven, complexe informatie te visualiseren en eigen nieuwsverhalen te maken ga ik daar een bijdrage aan leveren. Deze datajournalistieke verhalen komen op NUdata te staan – en uiteraard op de voorpagina van NU.nl.

Dat wordt ook voor mij een ontdekkingstocht. NU.nl was een jaar geleden dé grondlegger van datajournalistiek in Nederland door Jelle Kamsma als eerste datajournalist aan te nemen. Uiteraard, daarvoor bestond het al in een andere vorm, maar geen enkele nieuwsorganisatie die iemand fulltime in dienst had om daarmee aan de slag te gaan.

In de tussentijd zijn andere datajournalisten zoals Laura Wismans (Sargasso, ANP) en Frédérik Ruys (Nederland van Boven) opgestaan. Daar mag ik me nu bij voegen.

Whow, ik heb er ongelooflijk veel zin in!

Wat is een typische Academy Award-winnende film? Zo begon ik mijn eerste blog over de cursus datajournalistiek ook. Ben ik in de tussentijd dichter bij het antwoord gekomen? Nog niet echt, maar ik weet nu waar ik mijn informatie vandaan wil halen en hoe ik mijn data kan omzetten naar iets bruiksbaars.

Zie hieronder de slides van het college van Peter Verweij.

Peter Verweij liet tijdens de tweede cursusavond datajournalistiek zien hoe je data kunt vinden. Dat betekent vaak dat je informatie in een formaat krijgt waar je in een spreadsheet niet mee kunt werken. Goed voorbeeld: de lijst met burgemeesters in Nederland.

In die PDF staat enorm veel nuttige informatie: namen, gemeenten, man/vrouw, etc. Maar je kunt die informatie niet selecteren, kopiëren en plakken naar Excel. Informatie komt dan in de verkeerde cellen, waardoor je handmatig ontzettend veel moet verbeteren. Welke opties blijven dan nog over? De lijst erbij pakken en overtikken, waarbij je nog steeds veel kans op fouten hebt. Of je stuurt de PDF naar Cometdocs (bedankt voor de tip, Peter Verweij!), die het automatisch voor je in een spreadsheet zet.

Vorige week vond ik een Wikipedia-pagina met alle Academy Award-winnende films. Deze informatie staat in een HTML-tabel. Nog een tip: een HTML-tabel kun je niet naar Excel kopiëren – alle informatie wordt dan in één cel geplaatst – maar in een Google Spreadsheet gaat het wel goed. Eerder heb ik daar een flinke tijd mee zitten stoeien in Google Refine. Nu kost het me 5 seconden werk.

Maar waar sta ik nu met mijn eigen dataproject? Ik heb al een lijst met alle voorgaande ‘Best Motion Pictures’ van de Academy Awards genomineerden en winnaars van de Academy Awards in de categorie Best Motion Picture. Die lijst wil ik nu aanvullen met overige relevante informatie. Wat overweeg ik?

Veel data kan ik wel vinden en handmatig in een sheet zetten, maar ik doe deze cursus voornamelijk om sneller te leren werken. Via Twitter kreeg ik al een aantal hele goede tips voor API’s van filmdatabases, bijvoorbeeld de onofficiële IMDB-API en die van Rotten Tomatoes. Weet iemand hoe ik deze spreadsheet daaraan kan koppelen om snel die informatie eruit te krijgen?

Als bovenstaande lukt en ik heb tijd over, ga ik me ook in Cinemetrics verdiepen. Daarmee kun je bijvoorbeeld beeldanalyse van trailers doen.

Rogers gelooft dat wat we nu datajournalistiek noemen, over pakweg tien jaar de basisvaardigheden voor elke journalist zijn. “Data journalism will be ‘just’ journalism.” Lees op De Nieuwe Reporter waarom hij dat denkt.

Wat ik echter niet in het DNR-artikel kon verwerken, is een tip die hij mij en vele andere beginnende datajournalisten gaf. ‘Nu is de kans om advies aan de meester te vragen’, dacht ik. Dat deed ik dan ook.

Hij gaf mij direct een oefening. “Denk aan nieuwsgebeurtenissen en welke data daar achter kan zitten”, zei Rogers. Hij vroeg mij om een voorbeeld van een belangrijke nieuwsgebeurtenis in Nederland. Ik noemde het niet doorgaan van de Elfstedentocht. Zonder enige hapering kwam hij met ideeën voor datajournalistiek. “Is er een deelnemerslijst? Wonen die mensen langs de route of komen ze van verder weg? Wat voor personen doen er eigenlijk mee aan zo’n tocht? Wat valt op? Of zou het niet interessant zijn om een lijst te krijgen van alle voorgaande deelnemers?”

Het doel daarvan? Zoek uit of je die data eenvoudig kunt achterhalen. Als je dit vaker doet, weet je ook welke data beschikbaar is. Vanaf dat moment kun je vragen stellen met die data in je achterhoofd. Bijvoorbeeld: Hoeveel wapens verkoopt Groot-Brittannië aan het Midden-Oosten?

What data is already out there? And what can I get out of them to enhance the journalism we already do?

Het is een knop die in je hoofd omgaat zodra je met datajournalistiek aan de slag gaat. Hoe vaker je die knop weet om te zetten, des te makkelijker je hem weet te vinden.

Daarnaast gaf hij ook een nuchtere blik op de onderwerpkeuze. “We proberen veel eigen onderwerpen aan te snijden. Maar we kijken ook naar wat in het nieuws is. En zoals je weet, wat in het nieuws is levert meer bezoek op”, bekende Rogers.

Na tien minuten interview had ik voldoende informatie voor mijn DNR-artikel, dus ik wilde Simon niet langer ophouden. Hij vertrok diezelfde avond weer naar Londen en had nog niet gegeten.

De quote waar hij het interview mee eindigde, vond ik nuchter en prikkelend tegelijk. Ik vroeg hem namelijk wat hij ervan vond dat sommigen de grote aandacht voor datajournalistiek een hype noemen.

If you wanna go and say it’s a hype, go right ahead. We will take the traffic and the stories. Thank you.

Bekijk hier de presentatie van Simon Rogers.